» » » سیره علمی وعملی حضرت زینب سلام الله علیها چهارم

 
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی جَعَلَنَا مِنَ الْمُتَمَسِّکِینَ بِوِلاَیَةِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْأَئِمَّةِ عَلَیْهِمُ السَّلاَمُ

سیره علمی وعملی حضرت زینب سلام الله علیها چهارم

نویسنده: admin | تاریخ: 24 اردیبهشت 1393

 
مقدمه

انسان در فراز و نشیب های زندگی با مسائل گوناگون مواجه است. در همه امور به دنبال الگو می گردد. در زندگی، برخوردها و عکس العمل او را سرمشق خود قرار می دهد و سعی می نماید در تمام زمینه ها چون الگوی خویش حرکت کند.
حضرت فاطمه (سلام الله علیها) حجت خدا بر روی زمین بوده و نقش الگویی داشته است. بعد از ایشان، دخت بزرگ او، زینب کبری(سلام الله علیها) که آینه تمام نمای مادر بود، اهداف فاطمه(سلام الله علیها) را دنبال کرد. در کنار حسنین نقش خوبی ایفا نمود و در طول سالهای زندگی خویش، بارها از امتحان الهی سر افراز بیرون آمد و الگوی دوم پس از مادر قرار گرفت.
زینب(سلام الله علیها) در طول حیاتش فراز و نشیب های فراوانی دیده و با انواع پیشامدها رو به رو گشته است.او در  همةموارد می تواند الگوی فضائل انسانی و سجایای اخلاقی باشد، و زنان امت اسلامی را در صبر و بردباری، تقوا و فضیلت ، ایثار و بخشش، یتیم نوازی و عطوفت و ستیز و جهاد رهبری فرماید.
بیشترین نقش ایشان در حادثه کربلا مشهود است. زینب کبری(سلام الله علیها) در این واقعه، ملکه وقار، خرد و حکمت استو چنین بود که در ماجرای عاشورا، نیابت امام حسین -علیه السلام- را به عهده داشت تا در حال امام سجاد(علیه السلام) بهبودی حاصل شود.


ایوب که خود کشتی رنج و غم دنیاست                          در مرتبه صبر مثل بر همه لبهاست


با این همه وصف و مثل و شهرة آفاق                             شاگرد کلاس اول زینب کبراست


شرح حال مختصر از زندگانی ایشان

بنابرروایت محققین در سال پنجم یا ششم هجرت نبوی، یعنی پنجم جمادی الاولی یا بیستم ذی الحجه به دنیا آمد. سومین فرزند حضرت فاطمه (سلام الله علیها) و حضرت علی -علیه السلام- است.
برخی مورخان نوشته اند به هنگام تولد«زینب» پیامبر (صل الله) در مدینه نبود، و حضرت فاطمه(س) از شوهر خود حضرت علی -علیه السلام- خواست که برای نوزاد تازه متولد شدهف نامی برگزیند، اما از آنجا که حضرت علی -علیه السلام- در هیچ کاری بر پیامبر(صل الله) سبقت نگرفته بود، فرمود: «منتظر می مانیم تا پیامبر(صل الله) از مدینه بازگردندو برای دختر به دنیا آمده نامی انتخاب کنند»1
پیامبر به محض بازگشت از مدینه از تولد «زینب» آگاده شده،با سرورو شادمانی به خانه دختر محبوبش رفت،نوزاد را در آغوش گرفت و آنگاه بر گوشش اذان گفت و نام« زینب» براونهاد. «زینب» از دوکلمه «زین»و «أب» مرکب است وبه فارسی «زینت پدر» معنی می دهد.2 و همچنین این نام « درخت خوش بوی منظر نیکو » نیز آمده است.3
حضرت زینب (سلام الله علیها) دارای القاب وکنیه های فراوانی بوده اند، از جمله از القاب ایشان می توان« صدیقه صغری، العقیله، عقیله بنی هاشم، العارفه، العالمه، الفاضله،الکامله و عالمه غیر معلمه و مهمترین آنها زینب کبری(سلام الله علیها) است»و کنیه های ایشان نیز عبارتند از « ام کلثوم، ام الحسن،ام النوائب،ام الرزایا،ام المصائب و....» را می توان نام برد.4                                                                 
عقیله بنی هاشم از همان دوران کودکی به امام حسین -علیه السلام- علاقه شدیدی داشت به طوری که اگر امام-علیه السلام- از ایشان جدا می گشت، در فراغ برادر عزیزشان می گریستند. این علاقه به حدی بود که حتی فاطمه زهراء(سلام الله علیها) نیز از آن در تعجب بودند. 5  

_________________________________
1.    محمد علی، عباسی غریب،زینب(ع) و شخصیت تاریخی او،تهران،خوشه،1372،ص42.
2.    بدر، تقی زاده انصاری،زینب بانوی ماندگار تاریخی،تهران،علوم روز،1383،ص42.
3.    نورالدین،جزایری،ویژگی های حضرت زینب(س)، قم،مسجد مقدس جمکران،1379،ص56به نقل از لسان العرب،ج6،ص88.
4.    علی اکبر، بابا زاده،سیمای زینب کبری(س)،اسوه صبر و پایداری،تهران،موسسه فرهنگی انتشاراتی میکان،1377،ص38-37.        
5.     5. همان،ص39.

ایشان چند سال کودکی خود را در کنار معلم بزرگ بشریت حضرت محمد(صل الله)و مادر بزرگوارش حضرت فاطمه(سلام الله علیها) و بعداز آن ده سال با پدر و برادران والامقام خویش گذراند.  او در محیطی رشد پیدا کرد که با فرهنگ نورانی و پر برکت پنج نفر از معصومین -علیه السلام- منور گردیده و قرآن مجید و معارف الهی آن را روشن کرده است.1
حضرت زینب (سلام الله علیها) ابا عبدا... بن جعفر طیار ازدواج نمود. حاصل این ازدواج، چهار فرزندپسر و یک فرزند دختر بود که دو تن از فرزندان آن حضرت به نامه ای محمد و عون در قیام عاشورا شرکت داشتندو به شهادت رسیدند.
شرط ازدواج ایشان این بود که از امام حسین-علیه السلام- جدانشود و هر کجا که اورفت، زینب(سلام الله علیها) نیز به همراه حضرت برود. که با این شرط، ازدواج زینب(سلام الله علیها) با عبدا... بن جعفر انجام شد.1  زینب کبری(سلام الله علیها) پیامبر(صل الله)رابسیار دوست می داشتند و آن حضرت نیز به ایشان به خاطر شباهتشان به حضرت خدیجه(سلام الله علیها) و همنامی شان با دختر عزیزشان علاقه زیادی داشتند.
حضرت زینب(سلام الله علیها) پنج سال بیشتر نداشت که جد بزرگوارش را از دست داد و در غم از دست دادن ایشان بسیار محزون بودند. در اوج غم هایی که از وفات رسول خدابر او عارض شده بود، گاه بسوی مادر وگاه بسوی پدرشان می رفتند و آنها در این هجران ایشان را دلداری می دادند. اما مدتی نگذشت که حضرت فاطمه-علیه السلام- فوت نمودند و سر انجام زینب(سلام الله علیها) به سوگ مادر نیز مبتلا شدند. زینب(سلام الله علیها) به چشم خود دید که چگونه پدرش، چشم پاک مادر را غسل می دهدو چگونه اشک می ریزد، چسان ناتوان گردیده و از خدا صبر و بردباری می طلبد؟!
دخترامیرالمؤمنین -علیه السلام- ربع قرن شاهد خانه نشینی پدر و به یغما رفتن منصب خلافتش بود. بعد از خلافت عثمان،حضرت علی-علیه السلام- به مدت چهار سال و نه ماه خلافت کردند ودرتمام این مدت حضرت زینب(سلام الله علیها) همیشه همراه پدر بودند. اما ایشان نیز، سر انجام در بیست و یک ماه رمضان جام شهادت نوشیدند. زینب(سلام الله علیها) در آن صبح شوم پدر را در حالی دید که رنگ رخسارش زرد شده و در بستر شهادت آرمیده بود.2
_______________________________
1.    حسین، نوری همدانی،جایگاه بانوان در اسلام، قم،مهدی موعود(عج)،1382،ص275-274.
2.    سیمای زینب کبری(س) اسوه صبر و پایداری،ص18-43
واز مصائب دیگری که برای حضرت بسیار سنگین بود شهادت دو برادر عزیزش امام حسن-علیه السلام- و امام حسین-علیه السلام- بود.
زینب قهرمان واپسین دمهای زندگیشان، پیمان مقدسی را که بابرادرش حسین بزرگ بسته بود از یاد نبرد و می گویند در مقابل ستمگران زمانش اظهار عجز نکندو در حرکت تاریخ ساز خود و در هر مکانی با سخنان پر فصاحت خویش مقاصد شوم امویان را برملا سازدو یزیدیان مقیم در مکه، مدینه و کوفه را به هراس افکند.1
در بحر المصائب گوید: حضرت زینب (سلام الله علیها) بعد از واقعه کربلا و رنج شام و محنت ایام آنقدر گریه کردکه قدش خمیده و گیسوانش سفید گردید و تا آخر عمرش با حالت حزن و اندوه زندگی کرد تا اینکه در تاریخ چهاردهم رجب سال شصت و دو هجری در سن 57 سالگی رخت به سرای دیگر کشید ،2 و در شهر دمشق به خاک سپرده شد. در این مختصر به عنوان نمونه به ذکر یک کرامت از کرامات حضرت زینب(سلام الله علیها) می پردازیم:
حریره شدن مشتی ریگ در دیگ آب
از حضرت امام سجاد-علیه السلام- روایت شده که فرمودند:« در آن اوقات که درخرابه شام دچار آلام بودیم،روزی دیدم که عمه ام حضرت زینب کبری(سلام الله علیها) دیگی بر بار نهاده ،گفتم: ای عمه جان! این چه حالتی است؟ گفت: ای روشنی دیده برای خاموش کردن اطفال این کار را کردم، زیرا که سخت گرسنه و بی قرار هستند. راوی گوید امام-علیه السلام- محض ترحم بر اطفال، مشتی ریگ بر آن دیگ ریخت، در همان ساعت حریرة نیکوئی شد».3
همچنین جا دارد این مطلب را یادآور شویم که در روایتی آمده است:« زینب کبری(سلام الله علیها) در وقارش به حضرت خدیجه(سلام الله علیها) در عصمت و حیا به مادرش فاطمه(سلام الله علیها)، در فصاحت و بلاغت به پدرش مولا علی -علیه السلام- در حلم و بردباری به امام حسن-علیه السلام- و در شجاعت و قوت قلب به حضرت سیدالشهداء-علیه السلام- شباهت داشت. گویی تمام فضائل اهل بیت (علیه السلام) در زینب کبری(سلام الله علیها) منجلی شده بود.4
_______________________________
1.    زینب بانوی قهرمان تاریخ،ص239.
2.    علی، ربانی خلخالی، ستاره درخشان شام، قم،مکتب الحسین(ع)،1377،ص333.
3.    حسن، میرحافظ، گوهری ازدریا،مشهد،ترنم،1380،ص79.
4.    سیمای زینب کبری(ع) اسوه صبر و پایداری، ص43به نقل از ریاحین الشریعه، ج3،ص39.
سفر تاریخی به کربلا
در زمان امام حسین-علیه السلام- اعراف از اصول و موازین اسلام، که از «سقیفه» شروع شده و در زمان عثمانگسترش پیدا کرده بودف به اوج خود رسیده بود. درآن زمان که معاویه تا چدین سال به عنوان استاندار در منطقة شام حکومت می کرد با آنکه در جامعه فساد فراوانی ایجاد کرده بودو حزب ضد اسلامی اموی را بر امت اسلام مسلط ساخته بود و به کمک عُمّال ستمگر و یغماگر خود یک حکومت سلطنتی استبدادی تشکیل داده بود. اما با این همه این اعمال، به خاطر ظاهر سازی های معاویه و پیمان صلحی که معاویه با امام حسن(علیه السلام) داشت، امام حسین -علیه السلام- به طور آشکارا نمی توانست با معاویه به جنگ بپردازد، اما ساکت هم نماند.1
بعد از معاویه زمانی که یزید به مسند خلافت نشست و اونیز در خانواده اپرورش پیداکرده بود که می خواست به نام اسلام بر مردم حکومت کند. اما کمترین اعتقادی به اصول آنها نداشت. او جوانی ناپخته، شهوت پرست، خوشگذران، عیاش و کوتاه فکر و فردی بی خرد و فاقد دور اندیشی بود. و بعداز رسیدن به خلافت نتوانست حداقل مثل پدر ظاهر را حفظ کندو علناً مقدسات اسلام را زیر پا گذاشت.2
امام حسین با هدف مبارزه با یزید در تاریخ سوم شعبان سال شصت هجری، بسوی مکه حرکت کرد و ماه های شعبا،رمضان، شوال و ذی القعده را در مکه گذرانید. و در هشتم ذیحجه سال شصت هجری از مکه خارج و به سرزمین و به سرزمین کربلا عزیمت کرد.3   و از آنجایی که شرط حضرت زینب(س) برای ازدواج با عبدا... بن جعفر همراه حسین-علیه السلام- در تمام مکان ها بود، ایشان نیز در سفر پر ماجرا با برادر گرامی خویش همراه شدند.
آری، زینب(سلام الله علیها) از زنان کربلاست که به«ام المصائب» معروف است. او به برادرش علاقه بسیار داشت. بردباریش مانندامام حسن-علیه السلام- و شجاعتش مانند امام حسین(علیه السلام) بود.
زمانی که جبرئیل به پیامبر (صل الله)عرض کرد که نام این دختر را زینب بگذارف گریان گردید. وقتی پیامبر(صل الله)از علت گریه اش پرسید، عرض کرد: این دختر از  آغاز زندگی تا پایان روزگار نا پایدار، بی رنج نخواهد بود. گاهی بر درد فراغ پدر و گاهی به مصیبت تو مبتلا خواهد شد و گاه نیز به غم برادرش حسن دچار خواهد شد.4
____________________________
1.    سید بن طاووس، لهوف علی قتلی الطفوف، ترجمه سید صهفی، قم، اهل بیت(ع)،1384،ص38-36.
2.    همان،ص71.
3.    مهدی،پیشوایی،سمای پیشوایان در آینه تاریخ، قم،دارالعلم،1381،ص50-41.
4.    جمعی از نویسندگان، نقش زنان در نهضت عاشورا، تهران،مجمع جهانی اهل بیت(ع)و شاهد،1381،ص64.
در کربلا امام حسین-علیه السلام- دستور داد خیمه ها بر افراشته گرددوخیمه خواهرش زینب(سلام الله علیها) ، نزدیک خیمه او قرار گرفت. نگرانی حضرت زینب(سلام الله علیها) از روز سوم محرم، بیشتر شد، زیرا عمر بن سعد با چهار هزار نیرو وارد کربلا شد و تا روز نهم محرم حدود سی هزار نفر نیروی دشمن درآن محل آماده پیکار با حسین-علیه السلام- بودند.
روز هفتم غمی بر غمهای زینب(سلام الله علیها) افزون گشت. فرمانی از ابن زیاد رسید که نگذارید حسین-علیه السلام- و اصحاب او از آب استفاده کنند، و بدین طریق تشنگی یاران، به ویژه فرزندان و کودکان دل زینب(س) را می آزرد.1
شیخ مفید از امام سجاد-علیه السلام- نقل می کند:« در شب عاشورا من در خیمه ام نشسته بودم و عمه ام زینب(س) از من پرستاری می کرد، و پدرم در خیمه خود نشسته بود و اشعاری را می خواند و من از خواندن آنها دانستم بلا نازل شده و خود را خاموش کردم. اما عمه ام زینب(سلام الله علیها) چون دلش نازکتر از من بود، با شنیدن این اشعار بی تابی کرد و خود را به خیمه امام (علیه السلام) رسانید و فرمود:« آه از این مصیبت! ای کاش مرگ من فرا رسیده بود».2
در ظهر عاشورا بعد از اقامه نماز ظهر امام حسین -علیه السلام- برای وداع به خیمه ها آمد و با امام سجاد-علیه السلام- و خواهرش زینب(سلام الله علیها) و دیگران خداحافظی کرد.زینب(سلام الله علیها) خیره خیره به برادر نگاه می کرد و با اشکهایش او را بدرقه می نمود و از سوی دیگر به ناله های بانوان و کودکان حسین -علیه السلام- توجه نموده و آنان را به آرامش و صبر سفارش می کرد.3
شیخ مفید گفت: « عیان امام حسین-علیه السلام- را نزد ابن زیاد آوردندو در میان آنان حضرت زینب(س) با جامه ای کهنه و به صورت ناشناس و در حالی که کنیزان اطراف او را گرفته بودند وارد قصر شد و در کناری نشست. ابن زیاد پرسید : این که بود که با کنیزان وارد شد، حضرت زینب(سلام الله علیها) تا سه مرتبه جواب او را نداد تا در دفعه سوم یکی از کنیزان گفت: او دختر فاطمه زهرا(سلام الله علیها) است. ابن زیاد رو به او کرد و گفت: سپاس خدای را که شما را رسوا کرد و کشت و افسانه شما را دروغ نمود.
____________________________
.  سیمای زینب کبری(ع) اسوه صبر و پایداری، ص89-88.
2.    هاشم، رسولی محلاتی، نگاهی کوتاه به زندگی زینب کبری(س) ،قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، 1373،ص42-41 .
3.    سیمای زینب کبری(ع) اسوه صبر و پایداری، ص95.

زینب (سلام الله علیها) در پاسخ فرمود: سپاس خدای را که ما را به پیغمبر خود حضرت محمد(ص) گرامی داشت و از پلیدها پاک گردانید. تنها فاسق رسوا می شود و فاجر دروغ می گوید.
پس ابن زیاد گفت: کار خدا را با اهل بیت چگونه دیدی؟ فرمود: جز نیکی ندیدم. آنها گروهی بودند که خداوند برای آنها کشته شدن را مقدر کرد ، پس بسوی آرامگاه خود شتافتند.1
در خاطره ای از زینب کبری(سلام الله علیها) آمده است که فرمودند: کنار خیمه ایستاده بودم. ناگهان فردی کبود چشم بسوی خیمه آمد آنچه در خیمه بود دزدید، پوستی که زیر امام سجاد     -علیه السلام- بود آنچنان کشید که ایشان روی خاک افتادند و مقنعه و گوشواره های مرا هم ربود و گوشم را پاره نمود.
گفتم خداوند دستها و پاهایت را قطع کند و در آتش دنیا قبل از آخرت بسوزاند.
زمانی که مختار روی کار آمد همان نفرینی که در حق خولی کرده بود، مختار بر سرش آورد . دستها و پاهایش را بریدند و اورا آتش زدند.2


____________________________
1. عباس، قمی، واقعه کربلا، ترجمه نفس المهموم، ترجمه میرزا ابوالحسن شعرانی، قم،پای جم، 1384، ص331.
2. محمد، محمدی اشتهاردی، سوگنامه آل محمد(ص) قم، ناصر، 1370،ص378-377 به نقل از منتخب طریحی،ص170.


علم کامل و معرفت سرشار
ازجله کمالات نفسانیه و مقامات انسانیه مقام علم است. سرآمد شرافات علم است.1 بهترین ملکات علم است. علم غذای روح است. موجب جنات جاوید و شرافت ذاتی است.
و اول درجه این کمالات در عالم، معرفت است که سرچشمه کمالات است.
اما علم دو گونه است: کسبی و موهوبی . کسبی آن علم است که با زحمت آن را تحصیل نماید. اما موهوبی علمی است خالق جهان به واسطه استعداد و قابلیت شخص بدون زحمت به او لطف می کند. این گونه علم را از طریق مختلف به افراد عنایت می شود.
و تحصیل این مقام از علم بسیار سخت و دشوار است و به جز افراد خاص مثل انبیاء و اوصیاء و اولیای الهی، افراد دیگری قادر به کسب این درجه از علم نیست. بعد از چهارده معصوم-علیه السلام-کسی که به این مقام شافع نایل شده، حضرت زینب(سلام الله علیها) بوده است که مراتب عرفان و ایمام آن مکرمه را نمی توان توصیف نمود.2 و رسیدن حضرت زینب(سلام الله علیها) به این مقام علمی به خاطر قابلیت خویشتن و همچنین این است که ایشان در خانه ای زندگی می کردند که محل هبوط ملائک بود و پیام خدای متعال در آن خانه به پیامبر(صل الله) ابلاغ می شد.
استعداد های درونی و نبوغ اودر گفتار و رفتارش آنچنان شگفت آور بود که پیامبر (صل الله) در هر فرصتی درسهایی دین و معرفت به او می آموخت.
اوعلاوه بر بهره گیری از تعالیم پیامبر اسلام(صل الله) توانست از مکتب مادر خردمندش نیز درس تقوا، زهد و اخلاص، عرفان، شجاعت و عدالت و بیان و سخنوری و صبر و برداری را فرا گیرد.3
حضرت زینب(سلام الله علیها) دانشمند مکتب نرفته ای بود که امام زین العابدین-علیه السلام- درباره ایشان فرمود:« اَنتَ بِحَمدِ الله عالِمَهِ غَیرمعلمه فهمه غیرُمفَهم»؛« عمه جان ! تودانشمند هستی، بدون اینکه آموزگاری داشته باشی و تو فهمیده هستی بدون اینکه کسی مطالب را به تو فهمانده باشد».4 یعنی دانش شما، دانشی الهی است، نه خواندنی و نه وصف شدنی، چشمه فهمی که در قلب شریف تو جاری است، از منبع پر فیض الهی است.
____________________________
1. ویژگی های حضرت زینب(س)ص80 به نقل از نهج البلاغه، حکمت113.
2. ویژگی های حضرت زینب (س)، ص81و 225.
3. زینب بانوی ماندگار تاریخ،ص47.
4. کاظم لطیفیان، رضا صادقیان، جلوه های عاشورا، قم ، بخش فرهنگی دفتر آیت ا...ّ فاضل لنکرانی، 1384،ص56 به نقل از بحار الانوار، ج45،ص64.
حضرت زینب (سلام الله علیها) علاوه بر دارا بودن علوم ذک شده دارای علوم سیاسی و اجتماعی و .... نیز بوده اندکه نیز برای نمونه یک مورد از علم ایشان در سیاست ذکر می کنیم: زینب (سلام الله علیها) با خطبه قرّاخود در دربار یزید نگذاشت که یزیدو ابن زیاد پیروزی را احساس کنند، و قبل از وفات خویش، قطرات زهر کشنده را در جام پیروز مندان فرو ریخت. طبری و ابن اثیر روایت کرده اند:« وقتی عبدالله بن زیاد، حسین-علیه السلام- را کشت و سرها ی ایشان را نزد یزید آورد او ابتدا از این مسأله مسرور شد، اما طولی نکشید که از کشتن امام-علیه السلام- پشیمان شدو همواره می گفت: چه اتفاقی افتاد که من این را تحمل می کردم و آنچه را که او می خواست اجرا میکردم؟ خدا پسر مرجانه را لعنت کندو....»1
و شایسته است یک نمونه ازمعرفت ایشان را به امور را نیز ذاکر شویم: در عصر عاشورا، بعد از گریه و ندبه بر برادر، به درگاه خداوند عرض کرد: « خدایا! این قلیل قربانی را از آل محمد(صل الله) قبول فرما».2 این کلام ، کلام بزرگی است که از شخصی جز خاندان پیامبر(صل الله) صادر نخواهد شد. و بیانگر آن است که حضرت زینب(سلام الله علیها) دارای چه معرفتی بوده است که چنین فرمایشی فرموده اند.
دختر علی-علیه السلام- یکی از بانوان با فضیلت و راوی حدیث از مادر خویش بوده است، و همانطور که زمانی مانند«اسماء دختر عمیس»و« ام ایمن» و.... از حضرت فاطمه(سلام الله علیها) حدیث نقل می کرده اند، او نیز از مادرشان نقل حدیث می نموده اند. یکی از سخنان حضرت زینب(سلام الله علیها) این است که فرموده اند:« هر کس که می خواهد که خلق در پیشگاه خداوند از او شفاعت کنند، حتماً حمد و ستایش الهی را انجام دهند».3
فرزند فاطمه(سلام الله علیها) بانویی است که در مدت 57 سال زندگی خویش، همیشه همراه امام حسین   -علیه السلام- بوده است و به خاطر همین نیز، راوی بعضی از سخنان ایشان نیز می باشد.
به هر حال بانوی شجاع کربلا، راوی حدیث بوده است و از نظر دانشمندان رجالی و حدیث شناسان، عدالت و اتحاد این بانوی پاک و با فضیلت، در زمینه بیان حدیث هم، مورد تأئید فرار گرفته و صداقت و درایت ایشان اجتناب ناپذیر است.4
____________________________
1.    عایشه،بنت الشاطی، زینب(س) بانوی قهرمان کربلا،ترجمه چایچیان، مهدی آیت ا... زاده نائینی، تهران. امیر کبیر.1344،ص176-175.
2.    ویژگی های حضرت زینب(س)ص227 به نقل از مقتل ابن مخنف،ص26.
3.    احمد، صادقی اردستانی، زنان دانشمند راوی حدیث، قم، دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم، 1377،ص 260 به نقل از اعلام النساء المؤمنات، ج2،ص99.
4.    همان، ص278-277.
فصاحت و بلاغت در خطبه ها و سخنان

شیخ جعفر نقدی(ره) می نویسد:« خولم بن کثیر( راوی ابن خبر) از فصحاء و سخنوران عرب است که از فصاحت و زبان آوری و بلاغت و رسایی سخن و مطابق اقتضای مقام و مناسب حال مخاطب سخن گفتن زینب(سلام الله علیها) به شگفت آمده، و از براعت و برتری فضل و کمال، وعلم و دانش و شجاعت ادبیّه حیرت و سرگردانی او را فرا گرفته، به طوری که نتوانسته او را به کسی تشبیه نماید. مگر به پدرش که سید و مهتر هر بلیغ و فصیحی است. از این رو بیان داشته است : « علیا مخدّره، حضرت زینب(سلام الله علیها) سخنانش را در کوفه از زبان امیر المؤمنان-علیه السلام- قصد و آهنگ می نمود، و هر که درباره کربلا و احوال امام حسین-علیه السلام- کتابی نوشته این خطبه را نقل نموده است.1

خطبه حضرت زینب(س) در شام

در شهر کوفه در مجلس یزید حضرت زینب(سلام الله علیها) برخاست و خطبه ای خواند که خلاصه آن به شرح زیر می باشد:« حمد و ستایش مخصوص یزدان پاک است که پروردگار عالمیان استو درود و صلوات بر رسول خدا(ص). هر آینه خداوند راست فرموده هنگامی که فرمود: ( ثُمَّ کانَ عاقِبَه الّذینَ اسآؤا السُّوأی أن کَذّبوا ِبآیاتِ الله و کانوبِها یَستَهزؤنَ )2
حضرت زینب (سلام الله علیها) به این آیه مبارکه اشاره فرمود:که یزید و اتباع اوکه از فرمان خدا سر باز زدند و آیات خدا را انکار کردند، بازگشت آنان به آتش دوزخ خواهد بود. آنگاه روی به یزید پلید کرد و فرمود : هان ای یزید! آیا گمان می کنی که چون زمین و آسمان را بر ما تنگ کردی  ما را شهر به شهر مانند اسیران کوچ دادی از منزلت ما کاستی و بر کرامت خود افزودی و قربت خود را به حضرت یزدان زیاد کردی؟ به این خاطر بود که تکبر را آغاز نمودی و بر خود بینی خود افزودی و یکباره از آنکه مملکت دنیا در اطراف تو گرد آمده است شاد شدی. ای یزید این چنین نیست . قدری به خود باش، مگر فراموش کرده ای فرمایش خدا را که فرمود: البته گمان نکنند آنان که کفر ورزیدندکه مهلت دادن ما، ایشان را بهتر است، همانا مهلت داده ایم ایشان را تا بر گناه خود بیفزایند و از برای ایشان است عذابی خفت آور.3
____________________________
1.    عباس ، عزیزی، 200 داستان از فضائل و کرامات و مصابیه حضرت زینب(س)، قم، سلسله، 1381،ص27-26.
2.    روم/10.
3.    آل عمران/178.
آیا این عدالت است، که زنان و کنیزان تو در پس پرده باشند و دختران رسول خدا(صل الله) را همچون اسیران شهر به شهر بگردانی که همانا با این عمل،  ایشان را از پرده حرمت خارج ساختی و در منازل و مناهل به همراهی دشمن کوچ دادی و در نظر هر نزدیک و دور و وضیع و شریف قرار دادی.
در حالی از مردان ایشان کسی با آنها نبود و چگونه می توان امیدوار بودکه از ما کسی نگهبانی کند که جگر آزادگان را می خواهد و گوشتش به خون شهیدان رویده و رشد نموده است( کنایه از فرزندان هنده جگر خوار که بغض و کینه ما را از بدر و احد در دل دارند) و بدون اینکه این مطلب را بر خود جرمی بدانی ، اشعار برمند ما را می خوانی و با چوبیکه در دست داری بر دندانهای ابا عبدالله -علیه السلام- ، سید جوانان اهل بهشت می زنی و چرا این اشعار را نخوانی در حالی که دلهای ما را مجروح و زخمناک کردی و اصل ما را بردی، از این جهت که خون ذریّه پیامبر   (صل الله) را ریختی و سلسله آل عبدالمطّلب را که ستارگان زمینند گسیختی و بزرگان خود را می خوانی و گمان می کنی ندای تو را نمی شنوند و البته نزدیک است که تو نیز به آنان ملحق شوی و آرزو خواهی کرد که، شل و گنگ بودی و آنچه را گفتی ، نمی گفتی و آنچه را که کردی ، نمی کردی.
آن گاه حق تعالی را مورد ندا قرار داد که : بارالها ! حق و انتقام ما را از هر کس که به ما ستم کرد بگیر .و غضب خود را بر هر کس که ، خون ما را ریخت و حامیان ما را کشت، نازل گردان.
سپس فرمود: ای یزید ! جز پوست و گوشت خود را نشکافتی. زود باشد که بر رسول خدا (صل الله) وارد شوی. در حالی که متحمّل وِزر ریختن خون فرزندان و هتک حرمت عترت او باشی و حق تعالی پراکندگی ایشان را جمع می کند و حق ایشان را از تو می گیرد و گمان مکن که آنان مرده اند. بلکه آنان در راه خدا کشته شدند.
و در نزد خدا زنده اند و روزی می خورند. و تو را همین کافی باشدکه خداوند داور باشد و حضرت محمد(صل الله) برای مخاصمت و جبرئیل برای معاونت قرار گیرند و .... .
ای یزید اگر امروز ما را غنیمت خود می دانی، به زودی این غنیمت  موجب غرامت تو می گردد در زمانی که هیچ چیز مگر آنچه را که از پیش فرستاده ای و خداوند بر بندگانش ستم نمی کند و نزد اوست شکایت ما و اعتماد ما.



اکنون هر مکری که می خواهی انجام بده و هر سعی که می خواهی به عمل آور و در دشمنی ما کوشش کن، و با این همه به خدا سوگند، که یاد ما را نمی توان محو کنی و وحی ما را نمی توانی دور گردانی و باز ،با این حال سر انجام ما را نمی توان درک کنی و نهایت ما و کردار خود را نمی توانی از خود دور کنی و نظر تو کذب و سلطنت قلیل ، جمع توپراکنده ، و روز تو گذرنده است در آن روزی که منادی حق، ندا می کند، که لعنت خدا بر ستمکاران است.
سپاس و ستایش خداوندی را که در ابتدا سعادت را و در انتها رحمت و شهادت را بر ما ختم کرد و از خدا می خواهم که ثواب شهدای ما را تکمیل فرماید و هر روز بر اجرشان بیفزاید و ایشان، خلیفه در میان ما باشد .
(خداوند) احسانش را بر ما دائم کند که همانا او، خداوند رحیم، و دود و ،کافی است و در هر امر نیکو وکیل است» .1
حضرت زینب(سلام الله علیها) خطبه ای دیگر را با همین فصاحت و بلاغت در شهر شام قرائت نموده اند . که برای رعایت اختصار از بیان آن می گذریم.

____________________________
1.    رضا، استادی، برگزیدة منتهی الآمال(عباس قمی)، تهران، انجام کتاب، 1384،ص405-404.
عبادت و بندگی

اصل تشریع عبادات، برای تشکّر از مواهب الهیه است و هر کس، به هر درجه و مقامی که نائل می شود، به برکت عبودیّت و بندگی بوده و مرتبه هر کس را با عبادت و بندگی او باید شناخت. حال آنکه یکی از القاب زینب کبری(سلام الله علیها) خطبه «عابده» می باشد.1
آن بانوی مکرمه، با معرفت و شناخت خدا در راه او برای رضای او حرکت می کرد. عمرش را به اموری اختصاص داد که هدف نهایی آن کسب رضای الهی بود . بیشتر ساعات زندگانی او به عبادت سپری می شد.
از سوی دیگر در خانواده ای چشم به جهان گشود و رشدو نمو یافت که همه پایه گذاران عبادت و عبودیت بودند و دیگران، عبادت و نیایش را از آنان آموختند.2
حضرت زینب(سلام الله علیها) خطبه نیز، در عبادت و بندگی وارث پدر و مادر بود. وی اکثر شبها را با تهجّد به صبح می رساند و دائماً قرآن تلاوت می فرمود. در روایت آمده است: زمانی که امام حسین-علیه السلام- برای وداع به خیمه ها آمد، به خواهر بزرگوارش فرمود:« یا اختاه لا تنسینی فی نافله اللیل» ؛ « خواهرم مرا در نماز شب فراموش مکن».
به گفته بعضی مورخین : تهجّد و شب زنده داری زینب (سلام الله علیها) خطبه در طول عمرش ترک نشد. حتی در شب یازدهم محرم، حضرت با آن همه فرسودگی و خستگی و دیدن آن مصیبتهای دلخراش، این سنت حسنه را فراموش نکرد.
حضرت امام سجاد -علیه السلام- فرمود: در آن شب دیدم عمه ام در جامة نماز نشسته و مشغول عبادت است.3     علامه شریف، جواهری در « منیر الاحزان » فاطمه دختر امام حسین-علیه السلام- گوید: « عمه ام زینب (سلام الله علیها) خطبه درآن شب(شب دهم محرم) در محراب عبادتش ایستاده نماز می خواند و به خدا استغاثه می کرد، آن شب، دیدگان هیچ یک از ما به خواب نرفت و آه و ناله اش فرو نشست».4        
____________________________
1.    ویژگی های حضرت زینب(س) ،ص120.
2.    سیمای زینب کبری(س) اسوه صبر و پایداری، ص67.
3.    ستاره درخشان شام، ص321.
4.    200 داستان ازفضائل، کرامات و مصایب حضرت زینب (س)، ص40، به نقل از فاطمه زهراء (س) شادمانی دل پیامبر (ص)، ص862 .
جناب شهاب الدین شوشتری خراسانی، ملقب به شهید ثالث، که در مراتب عبادت واطاعت و ریاضت کوشش و مداومت داشت، با یکی از یارن خویش فرموده بود که خواستم در تمام اوقات عبادت و اعمال خویش، به اندازة عبادت و اعمال یک شب حضرت صدیقه صغری(سلام الله علیها) به جای آورم. برایم ممکن نشد و آن درجه نیرو استطاعت برایم نبود.1
مرحوم بیرجندی نیز از برخی مقاتل معتبر روایت می کند از حضرت سجاد -علیه السلام- که عمه ام حضرت زینب(سلام الله علیها) با این همه مصیبت وارده از کربلا تا شام. هیچ گاه نوافل را (نمازهای مستحبی که در سفر هم خوانده می شود) ترک نکرد و نیز روایت می کند که فرمود: عمه ام زینب(سلام الله علیها) ، نماز های واجب و مستحبی خود را ،از کوفه تا شام ، ایستاده به جای می آورد( یعنی حتی نمازهای نافله شبانه را در این مسیر ترک نکرد) ولی در بعضی منازل آن حضرت نشسته نماز می گذارد، از سبب آن سوال کردم ، آن حضرت در جواب گفت: سه شب است که سهم غذای خود را به اطفال گرسنه می داده، چرا که آن گروه ستمکار به هر کدام از آنان یک نان در شبانه روز می دادند و ایشان از شدت گرسنگی و ناتوانی، به صورت نشسته نماز می خوانده است.2

____________________________
1.    گوهری از دریا، ص70 به نقل از طرازالمذهب، ج2،ص533 .
2.    همان، ص71 .
شجاعت و مبارزات

یکی دیگر از القاب آن معظمه« الشجاعه» می باشد. از جمله ملکات شریفه، ملکه شجاعت است که از صفات اولیاء می باشد و مرا در آن نیز قوت قلب می باشد.
خالق عالم ایم صفت ارزشمند را به پیغمبر(صل الله) و امرالمؤمنین(علیه السلام) کرامت فرموده ، ولی شجاعت پیغمبر(صل الله) در پرده خفی ماند تا به خامس آل عبا -علیه السلام- ، به ارث رسید و شجاعت حیدری نیز به دختر والا اخترش به ارث رسید. چنان چه در گرفتاری هایی که برای حضرتش فراهم آمد، به شجاعت و نیروی قلب، خود را نگه داشته و در هر حال با کمال ثبات ایستادگی نموده ، و در چند مورد شجاعت او محسوساً تجلّی نموده است.
اول: عصر عاشورا ؛ وقتی که لشکر برای غرت حرم امام حسین-علیه السلام- ریختند، توانستند، حضرت سجّاد-علیه السلام- را که بیمار بود، شهید نمایند. آن مخدّره ممانعت نموده و چنان شجاعت به خرج داد تا حضرت را نجات دهد.
دوم : وقتی که در مجلس ابن زیاد، پس از احتجاج حضرت سجّاد -علیه السلام- با ابن زیاد ، امر به شهادت آن حضرت نموده، این محترمه دست در گردن فرزند برادر انداخت، هر قدر خواستند او را جدا نمایند، نتوانستند؛ فرمود:« تا من زنده ام، نخواهم گذاشت او را بکشید».1
سوم : در شام؛ باز قصد قتل حضرت سجّاد-علیه السلام- را نمودند. اورا به شجاعت خود نجات داد.
و چقدر شبیه بوده ، این اظهار شجاعت آن مکرمه ، به اظهار شجاعت والده اش حضرت زهراء(سلام الله علیها) وقتی که خلیفه با اتباعش به خانة امیرالمؤمنین-علیه السلام-  ریختند و خواستند حضرت علی-علیه السلام- را به زور به مسجد برندو از ایشان بیعت بگیرند که آن حضرت،دست انداخته وکمربند ، امام علی-علیه السلام- راگرفت و فرمود:«نخواهم گذاشت او را به این حال ببرید».2
استاد توفیق ابوعلم ، رئیس هیئت مدیره مسجد نفیسه خاتون و معاون اول وزارت دادگستری مصر در کتاب «فاطمه زهراء» درباره زینب(سلام الله علیها) می نویسد:« هر کس تاریخ زندگانی و مبارزات عقیله بنی هاشم ، زینب(سلام الله علیها) را به دقت بررسی کند، با ما هم عقیده خواهد شد،
____________________________
1.    ویژگی های حضرت زینب(س)، ص117 به نقل از بحار الانوار ف ج45،ص117و لهوف.ص96 .
2.    همان .ص118 .


که نهضتی که امام حسین-علیه السلام-  علیه کفر و ارتداد برپا کرد، اگر زینب (سلام الله علیها) نمی بود و وظایف سنگین خود را پس از شهادت برادر انجام نمی داد و زمام امر را در مراحل اسارت خانواده پیغمبر(صل الله) دردست نمی گرفت ، این چنین سامان نمی یافت، و این رستاخیز خونین به چنین نتیجة مطلوب نمی رسید.
آری، جاودانگی نهضت حسینی ، تنها در گرو همت عالی این بانوی بزرگ است که در واقع، حلقة اتصال و پیوند آن فاجعة بلا با قرون و نسلهای آینده شده است.
یزید امر را بر مردم مشتبه ساخته بود و چنین وانمود می کرد لشکری را که برای جنگ به کربلا اعزام داشته، برای قلع و قمع گروهی از خوارج عراق آن سر ها را که به نزدش آورده اند، سر گردن کشان می باشد.
در همین اوضاع و احوال بود که زینب(سلام الله علیها) دهان خونین به سخن گشود و مردم کوفه و شام را از حقیقت حال آگاه ساخت و اعلام کرد که اینک خود و این زنانی را که از کربلا  تا شام در اسارت آورده اند ، جز دختران و خاندان رسول خدا(صل الله) نیستند و با این کار ننگ ، رسوایی این جرم فجیع را بردامان پلید یزید و یارانش ثابت و جاودانه کرد.
زینب(سلام الله علیها) ضمن سخنان بلیغی که در کوفه و شام در مجلس یزید ایراد کرد ، پرده از روی کار کنار زد و افکار خفته و بی خبر ، را بیدار و هوشیار کردو حقیقت را که، یزید و یارانش می کوشیدندتا از دیده و اندیشه مسلمین پنهان سازند و برآن جنایت هولناک پرده اشتباه افکنند، برملاو آشکار ساخت.
و زینب(سلام الله علیها) تنها کسی بود که مسئولیت نگاهداری عیال و اولاد حسین(علیه السلام)  و یاران او را به عهده گرفت، تا آنگاه که ایشان را از این سفر پر مخاطره به مدینه باز گردانید».1
و این ها همه نمونه ای از شجاعت و مبارزات ایشان می باشد .






___________________________
1.    200 داستان از فضائل ، کرامات و مصائب حضرت زینب(س) ،ص143-142 .
نتیجه گیری

زینب(سلام الله علیها) زنی است که در کاروانعاشقان کربلا ، آفتاب جمع زنان است. بانویی بود که سالها در مدینه، محفل تفسیرقرآنش ، روشنایی بخش دل و دیده زنان و دختران شهر بوده است.خانمی که به خاطر شخصیّت قوی و ممتازش او را « ام العزائم» می خواندند. زنی با ارادة پولادین در اطاعت و عبادت خداوند.
آری او عقیلة بنی هاشم بود یعنی بانوی خردمند خانوادة بنی هاشم و این فرد ناب، در عاشورا و اسارت ، جلوه ای دیگر پیداکرد.
زینب(سلام الله علیها) در جریان عاشورا، یک انسان تمام است، او مثل ماه تمام، در کنار آفتاب گرم جان امام حسین-علیه السلام-  است. در واقع سکه واقعه عاشورا دو رویه است. (حسین -علیه السلام-  و زینب(سلام الله علیها) .
در واقع حضرت زینب(سلام الله علیها) ، زبان علی -علیه السلام-  را درکام، و رسالت حسین-علیه السلام-  را بر دوش داشته است.
او پیامبرانقلاب حسین -علیه السلام-،  رسول امین برادر ودختر قهرمان علی-علیه السلام-  است .


فهرست منابع

-    قمی ، شیخ عباس ، واقعه کربلا( ترجمة نفس المهموم ) ، مترجم میرزا ابوالحسن شعرانی ،قم، پای جم،1384 .
-    محمدی اشتهاردی ،محمد، ، سوگنامه آل محمد(ص) قم، ناصر، 1370.
-    استادی ، رضا، برگزیدة منتهی الآمال(عباس قمی)، تهران، انجام کتاب، 1384 .
-    سید بن طاووس ، لهوف ( زندگانی ابا عبدالله الحسین(ع) ) ، مترجم محمد صحفی ، قم ، اهل بیت(ع) قم، 1384 .
-    نوری همدانی ، حسین ، جایگاه بانوان در اسلام، قم ،مهدی موعود(عج) ، 1382 .
-      بابا زاده، علی اکبر،سیمای زینب کبری(س) اسوه صبر و پایداری، تهران، میکال، 1377 .
-    بنت الشاطی،عایشه، زینب(س) بانوی قهرمان کربلا،ترجمه چایچیان، مهدی آیت ا... زاده نائینی، تهران. امیر کبیر، 1385 .
-    تقی زاده انصاری ،بدر، زینب بانوی ماندگار تاریخی،تهران،علوم روز،1383 .
-    جزایری ، نورالدین، ویژگی های حضرت زینب(س)، قم،مسجد مقدس جمکران، 1379 .
-    جمعی از نویسندگان، نقش زنان در نهضت عاشورا، تهران،مجمع جهانی اهل بیت(ع)، 1381 .
-    ربانی خلخالی، علی، ستاره درخشان شام، قم،مکتب الحسین(ع)، 1377 .
-    رسولی محلاتی، هاشم، نگاهی کوتاه به زندگی زینب کبری(س) ،قم، دفتر تبلیغات اسلامی   قم، 1373.
-    صادقی اردستانی، احمد، زنان دانشمند و راوی حدیث ، قم ، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، 1377 .
-    صادقیان،رضا، لطفیان ،کاظم، جلوه های عاشورا، قم، بخش فرهنگی دفتر آیت الله فاضل لنکرانی، 1384 .
-     عزیزی، عباس، 200 داستان از فضائل ، مصائب حضرت زینب(س) ، قم،سلسله ، 1381.
-    عباسی غریب، محمد علی، زینب و شخصیت تاریخی او، تهران ، خوشه ، 1337 .
-    میر حافظ ، حسن، گوهری از دریا، مشهد، ترنم،1380 .
 
نویسندگان: معصومه بسطامی و فاطمه احمدی
 

احکام, استاد سید, استاد سید حسن ضیایی, استاد ضیائی, اشعار, اعمال ماه رجب, امام حسین علیه السلام, امام زمان عجله الله فرجه الرشریف, امام زمان عجله الله فرجه الشریف, امام سجاد علیه السلام, بیماری ودرمان ان از, بیماری ودرمان ان از منظر طب سنتی, تصویری, جنبش مصاف, حجاب, حجت الاسلام والمسلمين فلاح زاده, حضرت رسول علیه السلام, حضرت زهرا سلام الله علیها, حضرت زینب سلام الله علیها, حضرت عباس علیه السلام, دانلود, درمان به, درمان به زبان ساده, درمان بیماریها بدون مصرف دارو, درمان گیاهی, رساله, رمضان, روزه, روزه داری, زلال احکام, سخنرانی, سخنرانی های استاد سید حسن ضیایی, سمت خدا, سید اهل قلم, شبکه سه, شبکه سوم سیما, شبکه ولایت, صوت, صوتی, طب اسلامی و طب سنتی, طب سنتی, طب سنتی اداب اسلامی, طب سنتی ایران, طب سنتی و اسلامی, طنز, عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی, علمی فرهنگی اجتماعی, علی اکبر رائفی پور, فلش, فیلم, قرآن, ماه رجب, ماه رمضان, ماه مبارک رمضان, متن, محرم, مداحی, مستند, مصاف, مطالب جالب و خواندنی طب سنتی, مقالاتي پيرامون زندگى حضرت محمد(صلی الله علیه و آله), مقام معظم رهبری, مولودی, نجم الدین شریعتی, ولادت, ویژه طب سنتی, پخش آنلاین, کاغذ دیواری, کتاب, کتابخانه, کتابخانه شیعه, کلیپ

نمایش تمامی تگ ها

q27.ir
کانال تلگرام

حمایت از ما